اردوگاه

اخیرا از تلویزیون بی بی سی فیلمی  در مورد علی باباچاهی  پخش شد با نام " این قیافه ی مشکوک " . زمان زیادی از فیلم طبق معمول این گونه فیلم ها به شعر خوانی آقای  باباچاهی می گذرد و برخی از چهره ها در مورد شعر و خصوصیات شاعر صحبت می کنند . شاید جالب ترین نکته ی فیلم برای کسی که شعر باباچاهی را در سال های اخیر دنبال کرده است  ، نه صحبت های  دوستان اش ، که نحوه ی شعرخوانی خود اوست . در ابتدای فیلم او را می بینیم که در میان یکی از اتوبان های تهران نشسته است و شعر می خواند . ماشین هایی که عبور می کنند و مسیر ویژه ی اتوبوس های شهر ی ، برج هایی که در منظره ی پشت سر شاعر سر به فلک کشیده اند ، و البته کلماتی که شعر او را تشکیل می دهند ، همگی از موقعیتی اکنونی و نزدیک به تاریخ معاصر خبر می دهند . اما لابه لای این حال حاضر ، یک چیز گویی سرجای خودش نیست ، و آن نحوه ای است که باباچاهی کلمات شعرش را تلفظ می کند : کشیده و در تلاش برای نشان دادن احساسات سرشاری که می باید در این کلمات توسط مخاطب درک و دریافت شوند . این نحوه ی خواندن شعر ، هر دلیل دیگری هم داشته باشد ، مخاطب تلویزیون را ناگهان به چند دهه عقب تر پرت می کند . گویی شاعر برخلاف تمام آنچه نوآوری هایش در شعر سالهای اخیر  خوانده می شود ، همچنان در شب های شعر گوته به سر می برد   

از آنجا که مهمترین انگیزه ی این متن ، فیلمی است که درباره ی یک شاعر ساخته شده ، شاید بد نباشد به دو چهره ی سینمایی دیگر رجوع کنیم ، چهره هایی  که  در آثارشان هر کدام به شیوه ی خاص خود به شعر پرداخته اند یا از شعر برای بیان نظرات خود استفاده کرده اند . ابتدا به سراغ عباس کیارستمی می رویم . نسخه هایی که او از شاعران نامدار تاریخ زبان فارسی ارائه کرده است و نحوه ی چینش و گزینش این اشعار به اندازه ی کافی مورد نقد و بررسی قرار گرفته است . روزنامه ها نوشتند که او تصمیم داشت تا یک نسخه ی صوتی نیز از این کتاب ها تهیه کند ، و برای این کار می خواست یکی از گویندگان خبر در تلویزیون سراسر ی ایران بیاید و شعرها را ، همانند اخبار ، قرائت کند. می توان گفت کیارستمی با اینکار می خواست اشعار آنان را از پستویی به نام تاریخ نجات دهد ، و بی اعتبار ی حرف های دهان پر کنی چون سنت فرهنگی و میراث ادبی را نشان دهد . حرف هایی که برخلاف ظاهر شکوهمندشان کاری ندارند جز اخته کردن سویه ی همیشه مدرن ِ یک اثر واقعا هنری . مورد دیگر پرویز کیمیاوی است و فیلم ایران سرای من است . در این فیلم ِ غریب ما با بسیاری از شاعران تارخ  زبان فارسی مواجه می شویم ( امیدوارم علاقه مندان به سینمای کیمیاوی ، من جمله خودم ، چنین نگاهی را به چنین فیلمی ، در این متن ببخشند ) باید پذیرفت که خیام و فردوسی و مولوی ِ کیمیاوی ، " امروزی " تر از باباچاهی ِ پست مدرن شعر می خوانند ، هر چند به نظر میرسد با توجه به فرم موزون ِ اشعارشان  این حق آنهاست که گویشی کهنه/ ادبی و پر از ناز داشته باشند ، اما گویی  وجه درخشان اشعار ایشان مانع از این امر شده است . حتی عبید زاکانی ِ کیمیاوی از نظر نحوه ی ادای کلمات بیشتر به این تهران و اتوبان ِ فیلم " این قیافه ی مشکوک " می آید تا علی باباچاهی .